Microsoft ASP.NET Nedir?

ASP.NETAslında Visual Basic'in de bir basit halidir diyebiliriz. Bu kadar açıklamayı neden yaptığımızı sorarsanız bunun sebebi, kelime benzerliği olarak ASP.NET'in ASP harflerinin sonuna .NET eklenmiş versiyonu olarak basite indirgememenizi sağlamaktır. Fakat benzerlikler de yok değildir.

Temelde çok başarılı olan ASP nin devamıdır ancak, nasıl ki C++ da Bjarne Stroustrup tarafından geliştirildiğinde C ye benzerlik gösterse de, ilk başta C with Classes yani Class'lar içeren C dense de, aslında programlamaya devrim niteliğinde yenilikler katmıştır...

ASP.NET ve CLR

Konuyu fazla dağıtmadan tekrar ASP.NET'in kendisine dönersek, Microsoft'un geliştirdiği ve birden fazla farklı programlama dili kullanarak web uygulamaları geliştirebileceğiniz bir platformdur diyebiliriz. Bu birbirinden bağımsız programlama dili desteği aslında CLR (Common Language Runtime) denen Ortak Dil Çalışma Zamanı denen paltform sayesinde sağlanmaktadır ve Microsoft .NET Framework'un bir parçasıdır.

ASP.NET'in HTML den farkını soranlar için, server-side çalışmasını söylersek açıklayıcı olur sanırız. HTML ise client-side çalışır, yani örnek vermek gerekirse, bir kullanıcı browserda (internet tarayıcısında) herhangi bir web sitesini çağırdığı zaman, sayfalar HTML formatında ise, herhangi bir işlem yapmadan istemciye gönderilir ve kullanıcının bilgisayarındaki tarayıcıda bulunan yorumlayıcı tarafından değerlendirilir ve çıktısı üretilir.

Server-side yani sunucu taraflı çalışmada ise, örneğin ASP de bu sefer sayfa içerisinde bulunan ASP kodları önce sunucuda çalıştırılarak yorumlanır ve elde edilen çıktı sayfada bulunan diğer statik HTML elementleriyle birleştirilerek sonuç olarak tekrar HTML'e dönüşmüş olarak istemciye gönderilir. İkisi arasındaki bu fark bir çok mimari farklılıklar getirmektedir ve anlatımı onlarca kitaba sığabilir.

ASP.NET e dönersek, bu platform kullanılarak geliştirilen uygulamalar (C# , Visual Basic vs...) gibi programlama dilleri kullanılarak Visual Studio .NET IDE yani Integrated Development Environment denen Entegre Geliştirme Ortamında geliştirilir ve ASP den farklı olarak önceden derlenebilir ve pre-compiled olarak servera aktarılabilir.

Çalışması için IIS yani, Internet Information Services denen sunucu uygulaması gerekir, ya da daha teknik terimle Web Server diyebiliriz. Bu da yine Microsoft'un geliştirmiş olduğu Internet Sunucusudur.

Windows sunucu sistemlerinde ücretsiz olarak gelir ve konfigüre edilebilir. Ayrıca evde veya test amaçlı uygulama geliştirmek isteyenler için de, Windows 2000 ve XP Professional'da da mevcuttur ve opsiyonel olarak yüklenebilir. ASP.NET dosyaları ".aspx" dosya uzantısını kullanırlar, önceki örneklerde de ASP ".asp" ve HTML ise ".html" idi.

Microsoft.NET Framework

Microsoft.NET Framework, .NET platformunun altyapısıdır. Yani Web uygulamaları ve Web servisleri  geliştirme, dağıtma, çalıştırma işlemleri için bu altyapıya ihtiyacınız vardır.

.NET Framework bir çok işlemi kolaylaştırmak ve hızlandırmak için geliştirilmiştir.

İçerisinde çok geniş bir obje kütüphanesi mevcuttur. Bunlar web uygulamaları geliştirmede faydalı olacağı düşünülmüş her türlü paketi içerirler. Size sadece onları kullanmak kalır, tabii oop (object oriented programming) yani nesneye dayalı programlamayı bilmeniz gerekir. Eğer daha önceden C++, Java gibi programlama dillerine aşinasanız fazla zorlanmassınız.

ASP.NET'in Versiyonları

ASP.NET 1.0 ile başlamış, 1.1 den sonra 2.0 ile büyük ölçüde köklü değişikliklere uğramış ve geliştiricilere daha az kod yazarak neredeyse, bir kaç sürükle-bırak ile veritabanı uygulamaları geliştirebileceğininiz araçlar getirmiştir.

ASP.NET 3.0 da ise yeni kavramlar olarak WPF (Windows Presentation Foundation), WCF (Windows Communication Foundation) ve diğer bazı ekler olmuştur. Bu kısımlar temel çalışma yapısını fazla etkilememekle beraber, destekleyici uygulamaları web servislerini bir çatı altında toplamayı ve masaüstü geliştirmede de web benzeri tarzların XML desteği ile bir bakıma standardizasyona uğramasına katkı sağlamıştır.

ASP.NET'in Yenilikleri

Daha gelişmiş dil desteği, programlanabilir kontroller, olaya dayalı programlama, XML temelli komponentler, kimlik doğrulama, kullanıcı rolü tanımlama, ölçeklenebilirlik, performans, basit dağıtma ilk etapta sayılabilir, ASP den geçenlerin sorusu içinse tam anlamda destek vermez.

Yukarıdaki özellikleri sayarak anlatmaya çalıştığımız ASP.NET platformunun detaylarına bir başka makalede değinmek üzere, bu temel bilgilerin size bir başlangıç ve yol gösterici olması dileğyle yazımızı şimdilik burada noktalıyoruz ve her türlü sorularınızı merakla bekliyoruz...

Örnekli anlatımlar için menüden ASP.NET linkini tıklayabilirsiniz.